Trước thềm Festival Cồng chiêng Gia Lai 2026, tiếng chiêng truyền thống đang vang lên tại nhiều làng, xã trên địa bàn tỉnh. Từ liên hoan dành cho thanh thiếu nhi ở Chư Păh đến đêm hội tái hiện sinh hoạt cộng đồng tại Pờ Tó, các hoạt động không chỉ tạo không khí rộn ràng trước mùa lễ hội mà còn cho thấy sức sống của văn hóa cồng chiêng trong thế hệ trẻ. Những nghệ nhân nhỏ tuổi đang từng bước tiếp nối di sản của cha ông, góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa các dân tộc Tây Nguyên.
Tuổi trẻ Gia Lai tiếp nối giá trị văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên
Cồng chiêng từ lâu đã giữ vị trí quan trọng trong đời sống văn hóa và tinh thần của các cộng đồng dân tộc Tây Nguyên. Tiếng chiêng hiện diện trong những dịp lễ hội, nghi thức truyền thống và các hoạt động sinh hoạt cộng đồng, thể hiện sự gắn kết giữa con người với gia đình, buôn làng và thiên nhiên.
Đối với đồng bào Jrai và Bahnar tại Gia Lai, cồng chiêng không đơn thuần là nhạc cụ biểu diễn. Mỗi bài chiêng, nhịp chiêng còn gắn với những nghi lễ và câu chuyện văn hóa được lưu truyền qua nhiều thế hệ.
Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên được UNESCO tuyên dương là Kiệt tác truyền khẩu và di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại năm 2005, trước khi được ghi danh vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại năm 2008.
Giá trị của di sản không chỉ nằm ở những bộ chiêng mà còn ở tri thức sử dụng, cách trình diễn, nghi lễ và môi trường văn hóa nơi tiếng chiêng được thực hành.
Trong bối cảnh đời sống hiện đại có nhiều thay đổi, hoạt động truyền dạy cồng chiêng cho thanh thiếu nhi là một trong những cách giúp di sản tiếp tục hiện diện trong cộng đồng.
Những ngày đầu tháng 10/2026, nhiều địa phương ở Gia Lai tổ chức chương trình giao lưu, liên hoan và tái hiện lễ hội truyền thống, tạo điều kiện để người trẻ thể hiện khả năng, tìm hiểu phong tục và thêm tự hào về văn hóa dân tộc.
Độc giả có thể tìm hiểu thêm về đời sống văn hóa và những hoạt động bảo tồn di sản tại Báo Gia Lai, nơi tổng hợp các thông tin văn hóa, xã hội và sự kiện của địa phương.
230 nghệ nhân, diễn viên tham gia liên hoan cồng chiêng tại Chư Păh
Ngày 9/10/2026, tại Công viên xã Chư Păh, Tỉnh đoàn Gia Lai tổ chức Liên hoan Cồng chiêng và Liên hoan Tuyên truyền ca khúc cách mạng trong thanh thiếu nhi tỉnh Gia Lai năm 2026.
Chương trình quy tụ 230 nghệ nhân, diễn viên đến từ 5 đội đại diện cho các xã Chư Păh, Ia Ly, Ia Khươl, Ia Phí và Ia Hrung.
Sự kiện thu hút đông đảo đoàn viên, thanh thiếu nhi và người dân đến theo dõi, cổ vũ. Những tiết mục được thể hiện bởi các đội cồng chiêng trẻ mang đến không gian giao lưu giữa âm nhạc truyền thống và tinh thần của thế hệ mới.
Trong chương trình, các em nhỏ trình diễn nhiều bài chiêng gắn với văn hóa dân tộc Jrai như Đón khách, Mừng lúa mới và những giai điệu liên quan đến lễ Pơ thi.
Việc những bài chiêng cổ được thể hiện bởi thanh thiếu nhi cho thấy hoạt động truyền dạy đang được duy trì tại một số cộng đồng, đồng thời mở ra cơ hội để các em thực hành di sản trước công chúng.
Những nghệ nhân nhỏ tuổi và niềm yêu thích văn hóa truyền thống
Một trong những gương mặt được chú ý tại liên hoan là em Siu Wan Jang Zi, 11 tuổi, đến từ xã Ia Khươl. Bên cạnh việc tham gia đội cồng chiêng, em còn thể hiện kỹ năng đi cà kheo trong chương trình biểu diễn.
Theo thông tin được ghi nhận tại sự kiện, Jang Zi bắt đầu tiếp cận việc học cồng chiêng và đi cà kheo khi theo học tại Trường Phổ thông Dân tộc Nội trú THCS Chư Păh. Em mong muốn tiếp tục rèn luyện để sau này trở thành nghệ nhân.
Ở độ tuổi nhỏ hơn, Ksor Băng, 10 tuổi, đến từ xã Ia Phí, tạo dấu ấn với phần hóa trang bằng những vật liệu quen thuộc như lá chuối khô và mặt nạ làm từ bẹ chuối.
Đối với Băng, lần đầu tham gia biểu diễn cùng đội chiêng vừa là trải nghiệm mới mẻ, vừa mang đến niềm vui khi nhận được sự cổ vũ của khán giả.
Những trường hợp như Jang Zi và Ksor Băng cho thấy việc gìn giữ di sản có thể bắt đầu từ sự yêu thích, trải nghiệm và quá trình học hỏi trong môi trường gia đình, nhà trường và cộng đồng.
Vai trò của nhà trường và tổ chức Đoàn trong truyền dạy cồng chiêng
Liên hoan tại Chư Păh không chỉ tạo sân chơi cho thanh thiếu nhi mà còn cho thấy sự kết nối giữa hoạt động giáo dục, phong trào Đoàn và công tác bảo tồn văn hóa truyền thống.
Khi được tham gia các đội cồng chiêng, học sinh có điều kiện rèn luyện khả năng phối hợp, ghi nhớ nhịp điệu và tìm hiểu ý nghĩa của những bài chiêng trong đời sống cộng đồng.
Những chương trình biểu diễn cũng giúp các em tự tin hơn khi giới thiệu nét văn hóa đặc trưng của quê hương đến người xem.
Tại sự kiện, nghệ nhân Rcom Bus, thành viên Ban Giám khảo đến từ phường Diên Hồng, bày tỏ sự trân trọng đối với những em nhỏ tham gia thực hành cồng chiêng và mong muốn thế hệ trẻ tiếp tục phát huy văn hóa truyền thống theo cách riêng.
Qua đó, hoạt động bảo tồn không chỉ dừng ở việc lưu giữ nhạc cụ mà còn hướng đến duy trì đội ngũ người thực hành di sản trong tương lai.
Đêm hội cồng chiêng Pờ Tó tái hiện không gian ngày hội làng
Tiếp nối không khí tại Chư Păh, chiều 10/10/2026, xã Pờ Tó tổ chức Đêm hội Cồng chiêng lần thứ hai tại sân vận động thôn 2, với chủ đề “Tái hiện ngày hội làng”.
Chương trình được tổ chức sau đêm hội đầu tiên vào dịp Quốc khánh 2/9, hướng đến việc duy trì hoạt động văn hóa cộng đồng tại địa phương.
Điểm nhấn của đêm hội là phần tái hiện những nghi lễ truyền thống gắn với đời sống của đồng bào dân tộc thiểu số tại 6 thôn trên địa bàn xã.
Các hoạt động được giới thiệu gồm lễ cúng Yàng, Mừng nhà rông mới, lễ Pơ thi và Mừng lúa mới. Bên cạnh đó là trình diễn cồng chiêng, múa xoang và giao lưu văn nghệ.
Cồng chiêng gắn liền với nghi lễ và đời sống buôn làng
Trong văn hóa Tây Nguyên, cồng chiêng thường xuất hiện cùng các nghi lễ và sinh hoạt tập thể. Âm thanh của chiêng tạo nên không khí riêng cho từng dịp lễ, gắn với quan niệm, phong tục và đời sống tinh thần của cộng đồng.
Việc tái hiện nghi lễ tại Pờ Tó giúp người tham dự có cơ hội quan sát mối liên hệ giữa âm nhạc truyền thống và những hoạt động cộng đồng, thay vì chỉ tiếp cận cồng chiêng như một tiết mục biểu diễn riêng lẻ.
Đáng chú ý, bà con làng Bi Giông đã phục dựng lễ Mừng nhà rông mới, góp phần giới thiệu ý nghĩa của nhà rông trong sinh hoạt chung của buôn làng.
Sự tham gia của chính cộng đồng địa phương là yếu tố quan trọng để các hoạt động văn hóa giữ được đặc trưng riêng và tránh tách rời khỏi môi trường thực hành truyền thống.
Giữ gìn văn hóa từ những hoạt động gần gũi với cộng đồng
Những đêm hội tại địa phương là dịp để các thế hệ cùng tham gia, giao lưu và chia sẻ hiểu biết về phong tục truyền thống.
Đối với người cao tuổi và nghệ nhân, đây là cơ hội giới thiệu những tri thức văn hóa được tích lũy qua nhiều năm. Với thanh thiếu niên, việc được chứng kiến và trực tiếp tham gia giúp các em hiểu thêm về những giá trị đang hiện diện trong đời sống của gia đình và buôn làng.
Ngoài ra, người quan tâm đến các loại nhạc cụ truyền thống có thể tham khảo thêm hình ảnh cồng chiêng Việt Nam trên Wikimedia Commons, kho tư liệu minh họa về nhạc cụ và những hình thức sử dụng cồng chiêng.
Hoạt động tại Pờ Tó cho thấy bảo tồn di sản không nhất thiết chỉ diễn ra trong những Festival lớn mà còn có thể được nuôi dưỡng qua các dịp sinh hoạt văn hóa thường xuyên ở cấp làng, xã.
Ia Grai chuẩn bị liên hoan văn hóa cồng chiêng ngày 24/10/2026
Sau các hoạt động tại Chư Păh và Pờ Tó, xã Ia Grai dự kiến tổ chức Liên hoan Văn hóa cồng chiêng và Hội thao các dân tộc thiểu số năm 2026 vào ngày 24/10 tại Nhà rông Văn hóa xã.
Theo thông tin từ Phó Chủ tịch UBND xã Ia Grai Nguyễn Văn Đính, chương trình dự kiến có sự góp mặt của 7 đội cồng chiêng.
Trong đó, 6 đội đại diện cho các thôn, làng trên địa bàn xã và một đội gồm học sinh Trường Phổ thông Dân tộc nội trú THCS xã Ia Grai.
Các đội dự kiến trình diễn cồng chiêng kết hợp múa xoang, tái hiện phong tục, lễ hội, lao động sản xuất và những hoạt động gắn với sinh hoạt cộng đồng.
Đây là kế hoạch được công bố trước ngày diễn ra sự kiện. Số đội tham gia và nội dung thực tế cần được cập nhật sau khi liên hoan được tổ chức.
Bảo tồn cồng chiêng gắn với chương trình phát triển văn hóa giai đoạn 2026-2030
Hoạt động tại Ia Grai cũng hướng đến việc thực hiện Nghị quyết số 100/NQ-HĐND ngày 9/12/2025 của HĐND tỉnh Gia Lai về Đề án bảo tồn, phát huy giá trị di sản Không gian văn hóa cồng chiêng tỉnh Gia Lai giai đoạn 2026-2030.
Việc tổ chức liên hoan ở cấp xã góp phần tạo môi trường sinh hoạt, thực hành và giới thiệu di sản ngay tại địa phương.
Đồng thời, sự tham gia của đội cồng chiêng học sinh cho thấy vai trò của các cơ sở giáo dục trong quá trình khuyến khích thế hệ trẻ tiếp cận văn hóa dân tộc.
Những hoạt động này còn tạo không khí hướng đến Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc 18/11, Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11 và Festival Cồng chiêng Gia Lai năm 2026.
Từ liên hoan cấp xã đến Festival Cồng chiêng Gia Lai 2026
Festival Cồng chiêng - Tuần lễ Hoa dã quỳ - Núi lửa Chư Đang Ya năm 2026 dự kiến diễn ra từ ngày 30/10 đến 8/11 tại Gia Lai.
Trước sự kiện cấp tỉnh, những liên hoan tại Chư Păh, Pờ Tó và kế hoạch tổ chức ở Ia Grai tạo nên chuỗi sinh hoạt văn hóa sôi nổi trong các cộng đồng địa phương.
Khác với những chương trình tập trung giới thiệu lịch tổ chức và quy mô Festival, các hoạt động tại làng, xã nhấn mạnh vai trò của nghệ nhân, người thực hành di sản và thế hệ trẻ.
Đây là những yếu tố quan trọng để không gian văn hóa cồng chiêng tiếp tục tồn tại trong đời sống, thay vì chỉ xuất hiện trong những dịp biểu diễn lớn.
Để tìm hiểu thêm về quy mô và những nội dung tổ chức trong chương trình cuối tháng 10, độc giả có thể tham khảo bài Gia Lai điều chỉnh quy mô Festival Cồng chiêng năm 2026.
Gìn giữ tiếng cồng chiêng từ thế hệ trẻ và cộng đồng Gia Lai
Những hoạt động trước mùa Festival Cồng chiêng Gia Lai 2026 cho thấy di sản văn hóa có thể được gìn giữ và phát huy thông qua nhiều hình thức gần gũi với đời sống.
Tại Chư Păh, các em nhỏ thể hiện khả năng trình diễn, tiếp nối những bài chiêng truyền thống. Ở Pờ Tó, bà con tái hiện không gian ngày hội làng với nhiều nghi lễ và sinh hoạt văn hóa đặc trưng. Trong khi đó, Ia Grai chuẩn bị tạo thêm sân chơi để các đội cồng chiêng cộng đồng và học sinh giao lưu.
Điểm chung của những hoạt động này là sự tham gia trực tiếp của người dân, nghệ nhân và thanh thiếu nhi - những chủ thể có vai trò duy trì sức sống của văn hóa cồng chiêng qua các thế hệ.
Khi tiếng chiêng tiếp tục vang lên tại buôn làng, trường học và những ngày hội cộng đồng, giá trị văn hóa truyền thống có thêm điều kiện để được trao truyền trong đời sống hiện đại.
Độc giả có thể theo dõi thêm các hoạt động bảo tồn di sản, lễ hội và những câu chuyện văn hóa đặc sắc tại chuyên mục Văn hóa - Du lịch Gia Lai.
Nguồn thông tin: Bài viết “Âm vọng cồng chiêng trước mùa lễ hội” của Phương Duyên, Báo Gia Lai điện tử ngày 11/10/2026; thông tin về Liên hoan Cồng chiêng tại Chư Păh, Đêm hội Cồng chiêng xã Pờ Tó và kế hoạch tổ chức liên hoan tại Ia Grai; tư liệu về Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên của UNESCO.
